لپ کلام
بیعانه خرید ملک در ترکیه (کاپورا یا Kapora) طبق ماده ۱۷۷ قانون تعهدات، نشانه بسته شدن قرارداد است و از قیمت کم میشود؛ فقط اگر صریحاً «پول انصراف» (cayma parası) نوشته شود، طرف منصرفشده آن را از دست میدهد یا دو برابر پس میدهد. اما قول فروش ملک فقط وقتی معتبر است که رسمی، یعنی در دفتر اسناد رسمی (Noter) یا تاپو، تنظیم شود. رسید ساده دفتر مشاور، حق ملک را برایت نگه نمیدارد. در پیشخرید از سازنده هم پیش از قرارداد رسمی، هیچ پولی نباید گرفته شود.
بیشتر خریدارها اولین پولشان را در دفتر مشاور یا دفتر فروش سازنده میدهند، روی برگهای که بالایش نوشته «Kapora Makbuzu». جمله آشنایش این است: «این مبلغ را بده تا واحد برای تو نگه داشته شود.» این مقاله درباره همان لحظه است: آن برگه از نظر قانون ترکیه چه ارزشی دارد، کدام قرارداد واقعاً ملک را برایت قفل میکند و اگر یکی از دو طرف پشیمان شد، پول به کجا میرود. همه مواد قانونی در ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶ بررسی شدهاند.

کاپورا در قانون ترکیه دو اسم و دو سرنوشت دارد
قانون تعهدات ترکیه (TBK، شماره ۶۰۹۸) پولی را که هنگام بستن قرارداد داده میشود، دو جور میبیند. ماده ۱۷۷ آن را «bağlanma parası» مینامد: پولی که فقط نشان میدهد قرارداد بسته شده است. اگر قرارداد یا عرف محلی چیز دیگری نگوید، همین پول از اصل بها کم میشود. یعنی بیعانه بخشی از قیمت است، نه جریمه.
ماده ۱۷۸ حالت دوم را توضیح میدهد: وقتی در قرارداد صریحاً «cayma parası» یا پول انصراف آمده باشد. در این صورت هر دو طرف حق انصراف دارند؛ خریداری که منصرف شود پولش را از دست میدهد و فروشندهای که منصرف شود، دو برابر آنچه گرفته پس میدهد. پس قاعده «دو برابر» در ترکیه خودکار نیست و فقط با همین شرط صریح اعمال میشود.

رسید بیعانه خرید ملک در ترکیه چقدر اعتبار دارد؟
اینجا مهمترین نکته کل ماجراست. ماده ۲۳۷ همان قانون میگوید فروش ملک و همچنین «وعده فروش» آن فقط وقتی معتبر است که به شکل رسمی تنظیم شود. ماده ۷۰۶ قانون مدنی ترکیه هم هر قراردادی را که هدفش انتقال مالکیت ملک است، به همین شکل رسمی مشروط کرده است. شکل رسمی یعنی سند تنظیمی در Noter یا انتقال در دفتر تاپو.
نتیجه عملی ساده است: برگهای که در دفتر مشاور یا فروشنده امضا میکنی، حتی اگر مهر داشته باشد و مبلغ و مشخصات واحد در آن آمده باشد، فروشنده را به انتقال ملک ملزم نمیکند. اگر فروشنده واحد را به کسی دیگر بفروشد، با این برگه نمیتوانی ملک را بخواهی. برای پس گرفتن پول هم کارت به مذاکره یا دادگاه میکشد. دفتر سرمایهگذاری ریاستجمهوری ترکیه هم صریح نوشته که قراردادهای مقدماتی بهتنهایی مالکیت را منتقل نمیکنند و مالکیت فقط با ثبت در تاپو جابهجا میشود.
این به آن معنا نیست که هیچوقت نباید بیعانه کوچکی برای نگه داشتن یک واحد دستدوم داد. معنایش این است که مبلغ را کوچک نگه داری، شرط بازگشت را مکتوب کنی و پول را تا جای ممکن به حساب بانکی به نام مالک سند بریزی، نه به حساب شخص سوم. اگر کسی برای «نگه داشتن» واحد اصرار به کاپورای فوری دارد، الگوهای رایج این فشار را در راهنمای کلاهبرداری کاپورا در خرید ملک ببین.
سه کاغذ، سه سطح امنیت
جدول زیر ابزار تصمیم این مقاله است. پیش از اینکه بیعانه خرید ملک در ترکیه را برای هر واحدی بفرستی، ببین کاغذی که جلویت گذاشتهاند در کدام ردیف است.
| نوع سند | کجا تنظیم میشود | فروشنده را ملزم میکند؟ | اگر به هم بخورد | چقدر پول با این سند بدهی |
|---|---|---|---|---|
| رسید کاپورا یا «قرارداد اولیه» عادی | دفتر مشاور یا فروشنده | نه؛ شکل رسمی ماده ۲۳۷ را ندارد | بازگشت پول با مذاکره یا دعوای حقوقی | کمترین مبلغ ممکن، به حساب مالک سند |
| قرارداد وعده فروش (Satış Vaadi Sözleşmesi) | Noter، به شکل تنظیمی (düzenleme) | بله؛ میشود آن را روی تاپو شرح (şerh) زد | طبق شرطهای قرارداد و مواد ۱۷۷ و ۱۷۸ | مبلغ مرحلهای که در قرارداد آمده |
| قرارداد پیشفروش مسکن (Ön Ödemeli Konut Satış Sözleşmesi) | Noter یا تاپو، فقط بعد از پروانه ساخت | بله، بهعلاوه حمایتهای قانون ۶۵۰۲ | انصراف ۱۴ روزه رایگان؛ تا ۲۴ ماه با غرامت ۲ تا ۸ درصد | هیچ پولی پیش از قرارداد معتبر |

قرارداد وعده فروش در Noter و شرح آن روی تاپو
وقتی میخواهی واحدی را که هنوز نمیشود فوراً منتقل کرد (مثلاً چون فروشنده باید وام بانکیاش را تسویه کند) برای خودت قفل کنی، ابزار درست قرارداد وعده فروش در Noter است. این قرارداد باید به شکل «düzenleme» باشد؛ یعنی متن را خود دفتر اسناد رسمی تنظیم کند، نه اینکه فقط امضای یک قرارداد آماده را تأیید کند.
قدم بعد، شرح آن روی سند است. طبق ماده ۲۶ قانون تاپو (۲۶۴۴)، اگر یکی از طرفین بخواهد، این قرارداد در دفتر ثبت ملک شرح زده میشود. ماده ۱۰۰۹ قانون مدنی هم میگوید حق ناشی از وعده فروشِ شرحشده در برابر کسانی که بعداً روی ملک حق پیدا میکنند قابل استناد است. به زبان ساده، فروشنده دیگر نمیتواند بیدردسر ملک را به نفر دوم بفروشد. همان ماده ۲۶ یک محدودیت زمانی هم دارد: اگر ظرف پنج سال از تاریخ شرح، فروش انجام نشود، شرح خودبهخود حذف میشود.

برای اینکه بدانی روی سند ملک چه بندهای دیگری ممکن است ثبت شده باشد، از رهن تا توقیف، راهنمای خواندن تاپو را پیش از رفتن به Noter بخوان. قرارداد وعده فروش برای ملکی که روی آن Haciz ثبت است، دردی را دوا نمیکند.
پیشخرید از سازنده: قانون حمایت از مصرفکننده چه میگوید
اگر واحد را از سازنده و پیش از تکمیل میخری، قانون حمایت از مصرفکننده (۶۵۰۲) و آییننامه فروش پیشپرداختی مسکن (روزنامه رسمی ۲۷ نوامبر ۲۰۱۴، شماره ۲۹۱۸۸، با آخرین اصلاح در ۲۰۲۲) قواعد سختگیرانهتری دارند. تعریف مصرفکننده در ماده ۳ این قانون هر شخصی است که با هدف غیرتجاری عمل میکند و شرط تابعیت ندارد. اینکه خرید سرمایهگذاری تو مشمول این تعریف هست یا نه، به پرونده بستگی دارد و باید از وکیل پرسیده شود.
- بدون پروانه ساخت (yapı ruhsatı)، قرارداد پیشفروش با مصرفکننده بسته نمیشود (ماده ۴۰).
- قرارداد باید در تاپو ثبت شود یا به شکل تنظیمی در Noter باشد و پیش از قرارداد معتبر، فروشنده نمیتواند «به هیچ اسمی» پول بگیرد (ماده ۴۱). کاپورای پیش از قرارداد در پیشفروش، با همین جمله کنار میرود.
- فرم اطلاعات پیش از قرارداد باید دستکم یک روز قبل از امضا به تو داده شود (آییننامه، ماده ۵).
- تا ۱۴ روز بدون ذکر دلیل و بدون جریمه میتوانی انصراف بدهی (ماده ۴۳).
- تحویل حداکثر ظرف ۴۸ ماه از تاریخ قرارداد است (ماده ۴۴، با اصلاحیه قانون ۷۳۹۲، روزنامه رسمی ۱ آوریل ۲۰۲۲).
- برای پروژههای ۳۰ واحد و بیشتر، بیمه تکمیل ساختمان یا تضمین مجاز دیگر اجباری است (ماده ۴۲).

ماده ۴۵ حق فسخ تا ۲۴ ماه را میدهد، ولی با غرامتی که با گذشت زمان بیشتر میشود. سقف غرامت در سه ماه اول ۲ درصد قیمت است، از ماه سوم تا ششم ۴ درصد، از ماه ششم تا دوازدهم ۶ درصد و از ماه دوازدهم تا بیستوچهارم ۸ درصد؛ مالیات و عوارض مربوط هم جداست. فروشنده باید باقی پرداختها را ظرف ۱۸۰ روز برگرداند. جدول زیر این سقفها را برای یک واحد ۸ میلیون لیری حساب کرده است.

| زمان فسخ از تاریخ قرارداد | سقف غرامت | برای واحد ۸٬۰۰۰٬۰۰۰ لیر (حدود ۱۵۸٬۱۰۰ دلار) |
|---|---|---|
| تا ۱۴ روز | صفر (حق انصراف) | بدون غرامت |
| تا ۳ ماه | ۲٪ | ۱۶۰٬۰۰۰ لیر (حدود ۳٬۱۶۰ دلار) |
| ۳ تا ۶ ماه | ۴٪ | ۳۲۰٬۰۰۰ لیر (حدود ۶٬۳۲۰ دلار) |
| ۶ تا ۱۲ ماه | ۶٪ | ۴۸۰٬۰۰۰ لیر (حدود ۹٬۴۹۰ دلار) |
| ۱۲ تا ۲۴ ماه | ۸٪ | ۶۴۰٬۰۰۰ لیر (حدود ۱۲٬۶۵۰ دلار) |
این اعداد سقفاند و قرارداد میتواند کمتر تعیین کند. مالیات و عوارضی که تا آن روز پرداخت شده هم جداگانه حساب میشود. اگر کل هزینههای جانبی خرید را میخواهی ببینی، ماشینحساب هزینه خرید ملک در ترکیه را امتحان کن.

از ۱ دسامبر ۲۰۲۶ پول از سیستم پرداخت امن عبور میکند
از اول دسامبر ۲۰۲۶، استفاده از «سیستم پرداخت امن» (Güvenli Ödeme Sistemi) در خرید و فروش ملک اجباری میشود. این قاعده با ماده الحاقی ۱ آییننامه تجارت ملک (Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik) در روزنامه رسمی ۲۹ آوریل ۲۰۲۶ آمد و تاریخ اجرایش با اصلاحیه روزنامه رسمی ۱ اکتبر ۲۰۲۶ از ۱ ژوئیه به ۱ دسامبر رسید.
آنچه متن آییننامه روشن کرده: سیستم وقتی به کار میرود که بها کلاً یا بخشی از آن نقدی، با حواله یا EFT پرداخت شود؛ انتقال ملک و رسیدن پول به فروشنده همزمان انجام میشود؛ بخشی که با وام بانکی پرداخت میشود بیرون از سیستم است؛ و کارمزد استفاده از سیستم از پولی که به فروشنده میرسد کسر میشود. آنچه هنوز روشن نیست، از جمله رقم کارمزد و اینکه کاپورا و قسطهای پیشخرید دقیقاً چطور از این سیستم عبور میکنند، به پروتکل وزارت تجارت و وزارت محیط زیست و شهرسازی با شرکت مجری سپرده شده است. وزارت هم اختیار دارد تاریخ را تا سه ماه دیگر عقب بیندازد.
برای خریدار یعنی این: اگر معاملهات بعد از ۱ دسامبر به تاپو میرسد، پیش از دادن بیعانه از فروشنده یا مشاور بخواه کتبی بنویسد باقی بها از کدام مسیر و چه زمانی پرداخت میشود.

پیش از امضا، این بندها را در قرارداد ببین
این فهرست، فهرست پرسش است، نه متن حقوقی آماده. هر جا جواب «نه» یا «نمیدانم» بود، پیش از واریز بایست.
- نام فروشنده در قرارداد همان نام مالک در سند است؟ اگر نه، وکالتنامه رسمیاش را دیدهای؟ (وکالتنامهها را در بخش اتحادیه دفاتر اسناد رسمی در e-Devlet میشود استعلام کرد.)
- مشخصات ملک با تاپو یکی است: ناحیه، محله، Ada و Parsel، بلوک و شماره واحد؟
- نوشته شده پول «بیعانه و بخشی از بها» است یا «پول انصراف»؟ این دو کلمه سرنوشت پول را عوض میکنند.
- تاریخ مشخص روز تاپو و پیامد تأخیر هر طرف آمده است؟
- گفته شده رهن یا توقیف احتمالی کی و با پول چه کسی برداشته میشود؟
- آمده که بدهی آیدات تا روز انتقال سند با فروشنده است، و نامه «بدهی ندارد» (Borcu Yoktur) مدیریت ساختمان را دیدهای؟ چرا این بند لازم است، در راهنمای آیدات و بدهی مالک قبلی آمده است.
- مسیر پرداخت باقی بها، بهویژه بعد از ۱ دسامبر ۲۰۲۶، مکتوب است؟
- نام خریدار، شماره گذرنامه و شماره مالیاتی ترکیه دقیقاً مثل گذرنامه نوشته شده است؟
قبل از بیعانه
پول را به حساب بانکی به نام مالک سند یا سازنده بریز و توضیح واریز را بنویس: «kapora, ada/parsel …, bağımsız bölüm …». پرداخت نقدی یا به حساب شخص سوم، هم بازگشت پول را سخت میکند و هم زنجیره پول مستند را که برای اقامت و فروش بعدی لازم داری، میشکند.
مشاور املاک و پولی که در دفترش میدهی
ماده ۵۲۰ قانون تعهدات میگوید قرارداد دلالی ملک اگر کتبی نباشد معتبر نیست و طبق ماده ۵۲۱، دلال فقط وقتی کمیسیون میگیرد که معامله واقعاً بسته شود. وزارت تجارت ترکیه هم اعلام کرده فعالیت املاک بدون گواهی صلاحیت (yetki belgesi) مجاز نیست و سقف کمیسیون مجموعاً ۴ درصد بهای فروش، بدون مالیات بر ارزش افزوده، است. پس پیش از دادن هر کاپورایی در دفتر یک مشاور، دو چیز را بخواه: قرارداد کتبی خدمات و شماره گواهی صلاحیت دفتر. راه استعلام همین شماره و بندهایی که قرارداد با مشاور لازم دارد را در راهنمای انتخاب مشاور املاک در ترکیه چیدهایم.

ترتیب کامل کارها، از بازدید تا روز تاپو، در راهنمای هفتمرحلهای خرید ملک آمده است. برای روز امضا در تاپو هم وقت را از خط ۱۸۱ یا سایت randevu.tkgm.gov.tr میگیرند؛ اگر ملک در محلههایی مثل مجیدیهکوی یا نیشانتاشی باشد، کار در دفتر تاپوی شیشلی در خیابان Darülaceze انجام میشود.
سؤالهای پرتکرار درباره بیعانه خرید ملک در ترکیه
بیعانه خرید ملک در ترکیه معمولاً چند درصد است؟
قانون رقمی تعیین نکرده و عدد را بازار و توافق تعیین میکند. چون رسید ساده حق ملک را برایت نگه نمیدارد، منطقی است مبلغی که پیش از قرارداد رسمی میدهی را تا حد ممکن پایین نگه داری. در پیشخرید از سازنده، پیش از قرارداد معتبر اصلاً نباید پولی پرداخت شود.
اگر فروشنده پشیمان شود، دو برابر بیعانه را پس میدهد؟
فقط اگر در قرارداد صریحاً «پول انصراف» (cayma parası) نوشته شده باشد (ماده ۱۷۸). در غیر این صورت، پول بیعانه طبق ماده ۱۷۷ نشانه قرارداد است و قاعده دو برابر خودکار اعمال نمیشود.
اگر خودم منصرف شوم، بیعانهام میسوزد؟
بستگی به نوع پول و نوع قرارداد دارد. اگر صریحاً پول انصراف بوده، بله. اگر بیعانه عادی و قرارداد هم رسمی نبوده، وضعیت پیچیدهتر است و باید با وکیل بررسی شود. در پیشخرید مشمول قانون ۶۵۰۲، تا ۱۴ روز بیهزینه منصرف میشوی.
قرارداد را میشود در ایران امضا کرد؟
قرارداد وعده فروش باید در Noter ترکیه تنظیم شود. اگر خودت حاضر نیستی، کسی با وکالتنامه رسمی که مخصوص همین معامله باشد و ترجمه و تأیید شده باشد، به جای تو امضا میکند.
با قرارداد پیشفروش، اقامت میگیرم؟
اقامت ملکی پرونده جداگانهای در اداره مهاجرت است و به سند و شرایط همان ملک بستگی دارد. پیش از خرید پیشفروش با هدف اقامت، شرایط را برای همان واحد کتبی بپرس.
پیشنویس قرارداد را پیش از واریز برای ما بفرست
اگر کسی از تو بیعانه خواسته، عکس رسید یا پیشنویس قرارداد، تصویر تاپو و نام پروژه یا آدرس واحد را در واتساپ برای تیم شاهان بفرست. میگوییم این کاغذ در کدام ردیف جدول بالا قرار میگیرد، کدام بندها کم است و چه چیزهایی را باید پیش از واریز کتبی بگیری. هر جا متن نیاز به نظر وکیل داشته باشد، همان را صریح میگوییم. راههای دیگر ارتباط، از تلفن تا دفتر لونت، در صفحه تماس با شاهان آمده و اگر هنوز درباره سرمایهگذاری در ترکیه به جمعبندی نرسیدهای، از صفحه اصلی شروع کن.
بررسی قرارداد بیعانه در واتساپ

منابع و تاریخ بررسی (۱۹ نوامبر ۲۰۲۶): قانون تعهدات ۶۰۹۸، مواد ۱۷۷، ۱۷۸، ۲۳۷، ۵۲۰ و ۵۲۱ (متن PDF در سایت وزارت کار)؛ قانون مدنی ۴۷۲۱، مواد ۷۰۶ و ۱۰۰۹؛ قانون تاپو ۲۶۴۴، ماده ۲۶؛ قانون حمایت از مصرفکننده ۶۵۰۲، مواد ۳ و ۴۰ تا ۴۵؛ آییننامه فروش پیشپرداختی مسکن (روزنامه رسمی ۲۷ نوامبر ۲۰۱۴، ش ۲۹۱۸۸، اصلاح ۴ اوت ۲۰۲۲)؛ آییننامه تجارت ملک، ماده الحاقی ۱ (روزنامه رسمی ۲۹ آوریل ۲۰۲۶، اصلاحیه ۱ اکتبر ۲۰۲۶)؛ وزارت تجارت، ضوابط فعالیت املاک؛ Invest in Türkiye، مراحل خرید ملک؛ e-Devlet، اتحادیه دفاتر اسناد رسمی. این صفحه مشاوره حقوقی نیست؛ برای متن قرارداد خودت با وکیل مشورت کن.




