لپ کلام
برای انتخاب مشاور املاک در ترکیه، اول ثابت کن که او اصلاً اجازه کار دارد: دفتر املاک باید «Taşınmaz Ticareti Yetki Belgesi» از وزارت تجارت داشته باشد و شماره آن در هر آگهیاش بیاید. بعد قرارداد کتبی بخواه، چون قرارداد دلالی ملک بدون نوشته باطل است. سقف کمیسیون ۴٪ قیمت فروش بهاضافه KDV است که اگر توافق دیگری نشده باشد، نصفنصف بین خریدار و فروشنده تقسیم میشود. هر جا این سه آزمون رد شد، بازدید را عقب بینداز.
پیام اول معمولاً از اینستاگرام میرسد: «یک واحد دوخوابه در ماسلاک داریم، زیر قیمت بازار، فقط تا آخر هفته.» عکسها خوباند، فرستنده مؤدب و فارسیزبان است و پیشنهاد میکند فردا صبح برای بازدید بیایی. در این لحظه تو هنوز نمیدانی آن طرف خط یک دفتر املاک دارای پروانه است، یک فروشنده پروژه که فقط واحدهای یک سازنده را میفروشد، یا کسی که آگهی دیگران را کپی کرده است.
این راهنما برای همین لحظه نوشته شده. اینجا انتخاب مشاور املاک را به چند آزمون قابل بررسی تبدیل کردهایم: پروانه، آگهی، قرارداد، کمیسیون و جانبداری. هر آزمون به مادهای از آییننامه تجارت ملک یا قانون تعهدات ترکیه وصل است و منبعش پایین صفحه آمده. منابع در ۲۲ نوامبر ۲۰۲۶ بررسی شدهاند.
مشاور املاک در ترکیه از نظر قانون چه کسی است؟
در ترکیه هر کسی که خانه نشان میدهد، مشاور املاک نیست. طبق ماده ۵ «آییننامه تجارت ملک» (Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik)، خرید و فروش و اجاره ملک برای دیگران فقط از دست کسبوکاری برمیآید که «یتکی بلگهسی» (Yetki Belgesi) دارد. این پروانه را اداره تجارت استان صادر میکند، در استانبول یعنی اداره تجارت استان استانبول، و درخواستش از سامانه TTBS ثبت میشود. پروانه به نام همان دفتر است و قابل انتقال به دیگری نیست.
شرطها هم صرفاً اداری نیستند. وزارت تجارت در صفحه سامانه TTBS فهرست کرده که متقاضی باید عضو اتحادیه صنفی باشد، پرونده مالیاتی داشته باشد، ورشکسته نباشد، به جرمهای مشخصی محکوم نشده باشد و گواهی صلاحیت حرفهای (Mesleki Yeterlilik Belgesi) داشته باشد. ماده ۱۰ آییننامه سطح این گواهی را مشخص کرده: «مشاور مسئول» دفتر باید گواهی سطح ۵ داشته باشد و مشاوران عادی سطح ۴. فارغالتحصیلان رشتههای مرتبط از این گواهی معافاند.

این تفکیک به کارت میآید. کسی که با تو حرف میزند ممکن است کارمند دفتری دارای پروانه باشد و خودش «مشاور مسئول» نباشد. اشکالی ندارد، به شرط اینکه قرارداد را دفتر دارای پروانه امضا کند و نام و شماره پروانه همان دفتر در قرارداد بیاید، نه یک شماره واتساپ شخصی.
عدد کلی هم جالب است. بلومبرگ اچتی در ۱۹ دسامبر ۲۰۲۵ به نقل از وزارت تجارت گزارش داد که تعداد دارندگان پروانه پس از راهاندازی سامانه تأیید آگهی از ۷۰٬۳۶۰ به ۸۸٬۵۷۲ رسیده است. یعنی بازار بزرگ است و انتخاب، بیشتر مسئله غربال است تا پیدا کردن.

پنج دقیقه آزمون، پیش از اولین بازدید
این کارها را میشود از تهران، تبریز یا هر جای دیگری انجام داد و برای هیچکدام لازم نیست به کسی اعتماد کنی:
- آگهی را باز کن و دنبال شماره پروانه بگرد. ماده ۱۴ آییننامه دفتر املاک را موظف کرده شماره پروانه و نام ثبتشده کسبوکار را در آگهی بیاورد. آگهیای که فقط شماره موبایل دارد، از همین اول یک علامت سؤال است.
- روی سایتهای آگهی ترکیه (Sahibinden، Hepsiemlak، Emlakjet) دنبال نشان EİDS بگرد. این نشان یعنی مالک از راه e-Devlet به همین دفتر اجازه آگهی داده است.
- نام دفتر را در سامانه TTBS و بخش «Yetki Belgesi Sorgula» جستوجو کن و تطبیق بده که نام، شماره و استان یکی باشد.
- نشانی دفتر را روی نقشه ببین. دفتری که میگوید در لونت یا ماسلاک است باید نشانی قابلبازدید داشته باشد، نه فقط «دفتر مرکزی».
- نمونه قرارداد را پیش از بازدید بخواه. اگر جواب «بعد از دیدن ملک امضا میکنیم» بود، عجله نکن. قانون نوشتن را اجباری کرده (بخش بعد).

یک نکته درباره شبکههای اجتماعی: وزارت تجارت در اطلاعیه ۱۳ ژوئن ۲۰۲۶ اعلام کرد قاعده تأیید آگهی، آگهیهای اینستاگرام، فیسبوک و واتساپ را هم در بر میگیرد و به همین دلیل ۵ میلیون لیر جریمه برای شرکت متا در ترکیه بریده است. توصیه خود وزارت این است که دفتر املاک در شبکه اجتماعی فقط لینک آگهی تأییدشده را بگذارد. پس عکس و قیمتی که بدون لینک آگهی تأییدشده برایت فرستادهاند، از نظر خود وزارت هم قابل اتکا نیست.

کارنامه انتخاب مشاور املاک
جدول زیر را کنار تلفن بگذار و در اولین تماس با هر دفتر یا مشاور املاک، ستون اول را بپرس. ستون سوم نشان میدهد پاسخ را از کجا میشود مستقل بررسی کرد. ستون آخر جایی است که باید مکث کنی.
| سؤال از مشاور | پاسخ قابل قبول | چطور مستقل چک کنی | علامت توقف |
|---|---|---|---|
| شماره پروانه دفترتان چیست؟ | یک شماره و نام ثبتشده دفتر | TTBS و پایین آگهیها | «ما با سازنده کار میکنیم، لازم نیست» |
| این آگهی با اجازه مالک است؟ | نشان EİDS روی آگهی | صفحه آگهی در سایت اصلی | عکس بدون لینک آگهی |
| قرارداد شما با من کتبی است؟ | بله، پیش از نشان دادن ملک | ماده ۵۲۰ قانون تعهدات و ماده ۱۵ آییننامه | «قول ما قول است» |
| کمیسیون چقدر و از چه کسی؟ | درصد روشن، حداکثر ۴٪ کل بدون KDV | ماده ۲۰ آییننامه | مبلغ ثابت بیربط به قیمت، نقدی و بیفاکتور |
| از فروشنده یا سازنده هم پول میگیرید؟ | پاسخ صریح و مکتوب | بند کمیسیون در قرارداد دو طرف | طفره رفتن |
| وضعیت پروانه ساخت و پایانکار؟ | نوشته در قرارداد | ماده ۱۵ آییننامه؛ شهرداری ناحیه | «بعد از خرید درست میشود» |
| رهن یا توقیف روی سند هست؟ | نوشته در قرارداد + سوابق تاپو | سوابق ثبتی از مالک (e-Devlet) | ندیدن سند تا روز تاپو |
| بیعانه به حساب چه کسی؟ | حساب مالک سند، با قرارداد | نام صاحب حساب = نام روی تاپو | حساب شخصی مشاور |
| روز تاپو چه کسی ترجمه میکند؟ | مترجم رسمی سوگندخورده | نام مترجم در برگه تاپو | «خودم ترجمه میکنم» |
| بعد از خرید هم پاسخگو هستید؟ | کارهای مشخص و نوشتهشده | بند خدمات در قرارداد | وعدههای شفاهی درباره اجاره و سود |
یک چیز را این جدول نمیسنجد: اینکه مشاور املاک بودجه تو را جدی میگیرد یا نه. اگر گفتی کل پولت چقدر است و جواب، سه گزینه بالاتر از همان رقم بود، این هم نوعی پاسخ است.

قرارداد کتبی؛ قانون اینجا سختگیر است
ماده ۵۲۰ قانون تعهدات ترکیه (TBK ۶۰۹۸) صریح است: قرارداد دلالی (simsarlık) درباره ملک، اگر کتبی نباشد، معتبر نیست. آییننامه تجارت ملک هم دو سند جدا تعریف کرده. «قرارداد اختیار» (Yetkilendirme Sözleşmesi) در ماده ۱۵ و «قرارداد واسطهگری خرید و فروش» در ماده ۱۶ که دستکم در سه نسخه تنظیم میشود. ماده ۱۹ هم «برگه نشان دادن ملک» (Taşınmaz Gösterme Belgesi) را آورده؛ برگهای که هنگام بازدید امضا میکنی و ثبت میکند این دفتر کدام ملک را به تو نشان داده است.
محتوای حداقلی قرارداد اختیار هم در همان ماده ۱۵ آمده: شماره پروانه، مشخصات طرفین، خدمات و دستمزد، حقوق و تعهدات، شرایط فسخ و جریمه، مدت قرارداد و نشانیهای ابلاغ. برای خرید و فروش دو بند دیگر هم لازم است که برای خریدار خارجی طلاییاند: وضعیت پروانه ساخت و پایانکار، و اینکه رهن، توقیف یا محدودیت مشابهی روی ملک هست یا نه. وقتی اینها در قراردادی آمده که مشاور امضا کرده، دیگر حرف شفاهی نیست.
برگه نشان دادن ملک را بیدقت امضا نکن. این برگه بعدها مبنای ادعای کمیسیون میشود. اگر یک واحد را دو دفتر مختلف به تو نشان دهند و هر دو برگه گرفته باشند، ممکن است بعد از خرید با دو مطالبه روبهرو شوی. سادهترین کار این است که پیش از بازدید بپرسی ملک را چه کسی و با چه قراردادی عرضه کرده است.

کمیسیون: سقف ۴ درصد و سه قاعدهای که کمتر گفته میشود
ماده ۲۰ آییننامه سقف دستمزد خرید و فروش را ۴٪ قیمت فروش بدون KDV تعیین کرده است. اگر طرفین چیز دیگری توافق نکرده باشند، این مبلغ بین خریدار و فروشنده مساوی تقسیم میشود. برای اجاره، سقف معادل یک ماه اجاره بهاضافه KDV است. جزئیات بیشتر هزینهها را در راهنمای هزینه خرید ملک در ترکیه آوردهایم؛ اینجا فقط بخشی را میآوریم که در انتخاب مشاور املاک به کار میآید.
فرض کن آپارتمانی در کاهیتانه به قیمت ۱۰٬۰۰۰٬۰۰۰ لیر (حدود ۱۹۷٬۶۲۰ دلار) معامله شود. سقف کل کمیسیون ۴۰۰٬۰۰۰ لیر (حدود ۷٬۹۰۰ دلار) بدون KDV است. اگر توافق دیگری نشده باشد، سهم تو ۲۰۰٬۰۰۰ لیر (حدود ۳٬۹۵۰ دلار) بهاضافه KDV است و همین مقدار سهم فروشنده. حالا سه قاعدهای که این عدد را عوض میکنند:
| قاعده | منبع | در عمل یعنی |
|---|---|---|
| بدون معامله، دستمزد نیست | TBK ماده ۵۲۱ | بازدید و فرستادن فهرست بهتنهایی کمیسیون نمیآورد؛ هزینهها فقط اگر در قرارداد آمده باشد |
| یک دفتر، یک دستمزد | آییننامه، ماده ۲۰ | اگر همان دفتر با خریدار و فروشنده هر دو قرارداد بسته، فقط یک دستمزد میگیرد، نه دو بار ۴٪ |
| دستمزد گزاف قابل کاهش است | TBK ماده ۵۲۵ | اگر مبلغ قرارداد بیش از حد باشد، دادگاه به درخواست بدهکار میتواند آن را منصفانه کم کند |
دو تذکر عملی. اول، قرارداد میتواند تقسیم ۵۰/۵۰ را عوض کند؛ مثلاً همه کمیسیون را به فروشنده یا خریدار بدهد. پس عبارت «کمیسیون خریدار صفر است» را فقط وقتی باور کن که در قرارداد تو نوشته شده باشد. دوم، برای دستمزد فاکتور بخواه. پرداخت نقدی بدون رسید، هم اثبات پرداخت را سخت میکند و هم ردپای پول را در پرونده خرید میشکند.

یک مشاور برای دو طرف معامله
در بازار استانبول این وضعیت رایج است: مشاور املاکی که ملک را از فروشنده گرفته، همان را به تو هم نشان میدهد. قانون این را ممنوع نکرده، ولی دو مرز گذاشته. آییننامه میگوید در این حالت فقط یک دستمزد گرفته میشود. ماده ۵۲۳ قانون تعهدات هم میگوید اگر دلال برخلاف تعهدش به نفع طرف مقابل کار کند، یا برخلاف حسن نیت از طرف مقابل هم وعده دستمزد بگیرد، حق دستمزد و هزینههایش را از دست میدهد.

در پروژههای نوساز ماجرا ظریفتر است. در ماسلاک، کاهیتانه یا باشاکشهیر خیلی از واحدها را دفتر فروش خود سازنده یا دفترهایی میفروشند که با سازنده قرارداد همکاری دارند. این لزوماً بد نیست؛ گاهی قیمت مستقیم سازنده همان است که دفتر هم میدهد. مشکل وقتی شروع میشود که مشاور خودش را «مستقل» معرفی کند و نگوید از سازنده درصد میگیرد. چنین مشاوری انگیزه دارد پروژههای همکار را جلو بیاورد و پروژه رقیب را کماهمیت جلوه دهد.
راه حل یک سؤال ساده و یک بند در قرارداد است: «از این فروش، از چه کسی و چقدر دستمزد میگیرید؟» پاسخ را مکتوب بخواه. همین معیار را درباره هر مشاوری، از جمله شاهان، به کار ببر.
مشاور، وکیل و مترجم؛ هر کدام کار خودش
بخش زیادی از اختلافها از اینجا شروع میشود که خریدار از مشاور املاک کاری را میخواهد که در صلاحیت او نیست، یا مشاور وعدهای میدهد که از عهدهاش برنمیآید. جدول زیر مرز کارها را نشان میدهد:
| نقش | کار اصلی | چیزی که نمیتواند تضمین کند |
|---|---|---|
| مشاور املاک (Emlak Danışmanı) | پیدا کردن و مقایسه گزینه، مذاکره، هماهنگی بازدید و مراحل | سود، اجاره، اقامت یا تابعیت |
| وکیل (Avukat، عضو کانون وکلا) | بررسی حقوقی سند و قرارداد، دعوا | قیمت مناسب بازار |
| مترجم رسمی (Yeminli Tercüman) | ترجمه هنگام امضای تاپو و اسناد رسمی | درستی محتوای قرارداد |
| کارشناس ارزیابی دارای مجوز SPK | گزارش ارزش ملک برای تاپو | قیمت فروش در آینده |
| دفتر تاپو (TKGM) | ثبت انتقال مالکیت | کیفیت ساختمان و انصاف قیمت |
اگر مشاوری گفت «سند را خودم چک کردهام، وکیل لازم نیست»، منظورش احتمالاً سوابق ساده تاپوست. برای ملک دستدوم با چند مالک، ملک ارثی، یا خرید با وکالتنامه، نظر وکیل را جدا بگیر. در راهنمای خواندن تاپو و انواع سند دیدهای که کدام خانههای سند حساسترند.
از ۱ دسامبر ۲۰۲۶، پول دیگر از دست مشاور رد نمیشود
اصلاحیه آییننامه تجارت ملک (روزنامه رسمی ۲۹ آوریل ۲۰۲۶) مادهای الحاقی با عنوان «سیستم پرداخت» اضافه کرد. هدف این سیستم این است که انتقال مالکیت و پرداخت بها «همزمان» انجام شود. تاریخ اجباری شدن آن با اصلاحیه ۱ اکتبر ۲۰۲۶ به ۱ دسامبر ۲۰۲۶ رسید و کارمزد سیستم از سهم فروشنده کم میشود. وزارت تجارت اختیار دارد این تاریخ را تا سه ماه دیگر عقب بیندازد، و تا ۲۲ نوامبر چنین اعلامی دیده نشد.

برای انتخاب مشاور املاک در ترکیه، این تغییر یک معنای روشن دارد. هر پیشنهادی که بخش بزرگی از پول را بیرون از این مسیر، نقدی یا به حساب شخص سوم بخواهد، از ۱ دسامبر به بعد با هدف قانون جور نیست. مشاور املاکی که هنوز این سیستم را برایت توضیح نمیدهد، احتمالاً از قواعد تازه عقب است. درباره بیعانه پیش از روز تاپو، جزئیات را در راهنمای بیعانه و قرارداد خرید ملک نوشتهایم.
یک صحنه آشنا
خریداری از شیراز، واحدی در اسنیورت را از یک صفحه اینستاگرام پسندیده است. فرستنده میگوید برای «نگه داشتن» واحد، ۲ هزار دلار کاپورا به یک حساب شخصی در ترکیه بفرستد. خریدار پیش از واریز سه سؤال میپرسد: شماره پروانه دفتر، لینک آگهی با نشان EİDS و نام صاحب حساب. هیچکدام جواب روشن ندارد. همین سه سؤال، بدون یک ریال هزینه، او را از معامله بیرون نگه داشت. الگوهای مشابه را در مقاله کلاهبرداری در خرید ملک در ترکیه مرور کردهایم.

اگر مشاور املاک تخلف کرد، کجا بروی؟
طبق پرسشوپاسخهای وزارت تجارت درباره تجارت بخشی، وقتی تخلف دفتر املاک از آییننامه ثابت شود، دستکم ۱۰ روز برای رفع آن مهلت دارد؛ اگر رفع نکند پروانهاش لغو میشود و تا یک سال پروانه تازه نمیگیرد. جریمههای اداری هم طبق ماده ۲۲ آییننامه از قانونهای ۶۵۶۳ و ۶۵۸۵ میآید. برای شکایت، اداره تجارت استان مرجع اصلی است. اختلاف مالی خریدار مصرفکننده با دفتر املاک، اگر زیر سقف سال جاری باشد، به هیئت داوری مصرفکننده میرود (سقف ۲۰۲۶: ۱۸۶٬۰۰۰ لیر (حدود ۳٬۶۸۰ دلار)، روزنامه رسمی ۲۳ دسامبر ۲۰۲۵).
اینها راههای پس از اتفاقاند. در انتخاب مشاور املاک، ارزانترین محافظت همان پنج دقیقه آزمون پیش از بازدید است.
سؤالهای رایج درباره انتخاب مشاور املاک در ترکیه
چطور بفهمم مشاور املاک در ترکیه پروانه دارد؟
شماره پروانه (Yetki Belgesi) باید در آگهیهایش باشد. همان را با نام دفتر در سامانه TTBS وزارت تجارت (ttbs.gtb.gov.tr، بخش Yetki Belgesi Sorgula) تطبیق بده و روی سایتهای آگهی، نشان EİDS را ببین.
کمیسیون مشاور املاک در ترکیه چند درصد است؟
سقف کل، ۴٪ قیمت فروش بدون KDV است. اگر توافق دیگری نشده باشد، نصف آن را خریدار و نصف دیگر را فروشنده میدهد. برای اجاره، سقف یک ماه اجاره بهاضافه KDV است.
آیا بدون قرارداد کتبی باید کمیسیون بدهم؟
ماده ۵۲۰ قانون تعهدات ترکیه قرارداد دلالی ملک را بدون شکل کتبی معتبر نمیداند و ماده ۵۲۱ دستمزد را به انجام شدن معامله گره زده است. در اختلاف واقعی، پیش از پرداخت با وکیل مشورت کن.
مشاور ایرانی بهتر است یا ترک؟
زبان مشترک کار را راحت میکند، اما معیار قانونی برای هر دو یکی است: پروانه، آگهی تأییدشده، قرارداد کتبی و شفافیت کمیسیون. مشاوری که فارسی حرف میزند ولی زیر پروانه دفتر دیگری کار میکند، باید نام آن دفتر را در قرارداد بیاورد.
میتوانم بدون مشاور املاک ملک بخرم؟
بله. قانون خریدار را به داشتن مشاور مجبور نمیکند و میشود مستقیم از مالک یا سازنده خرید. در این حالت کنترل سند، قرارداد، ترجمه و مسیر پول کاملاً با خودت است. مراحل را در راهنمای قدمبهقدم خرید ملک ببین.
کارنامه را با ما پر کن
اگر با یک یا چند دفتر در استانبول حرف زدهای، نام دفتر، لینک آگهی و متن پیشنهادشان را در واتساپ برای تیم شاهان بفرست. آگهی را از نظر شماره پروانه و نشان EİDS نگاه میکنیم، بند کمیسیون و قرارداد پیشنهادی را با مادههای همین صفحه تطبیق میدهیم و میگوییم پیش از بازدید چه چیزهایی را باید کتبی بپرسی. اگر بودجه کل و هدفت از خرید ملک در ترکیه را هم بگویی، میتوانیم دو تا چهار گزینه قابلمقایسه کنار پیشنهاد آن دفتر بگذاریم.
برای دیدن راههای دیگر تماس و نشانی دفتر لونت، صفحه تماس با شاهان را باز کن.
منابع و تاریخ بررسی (۲۲ نوامبر ۲۰۲۶): آییننامه تجارت ملک (Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik)، مواد ۵، ۱۰، ۱۴، ۱۵، ۱۶، ۱۹، ۲۰، ۲۲ و ماده الحاقی ۱، متن تلفیقی پس از اصلاحیه ۱ اکتبر ۲۰۲۶ (خواندهشده از نسخه Lexpera)؛ قانون تعهدات ترکیه ۶۰۹۸، مواد ۵۲۰ تا ۵۲۵؛ وزارت تجارت، سامانه TTBS؛ TTBS، Yetki Belgesi Sorgula؛ وزارت تجارت، راهاندازی تأیید اختیار EİDS (۱۷ سپتامبر ۲۰۲۴)؛ وزارت تجارت، EİDS در شبکههای اجتماعی (۱۳ ژوئن ۲۰۲۶)؛ e-Devlet، اجازه آگهی ملک EİDS؛ وزارت تجارت، پرسشهای تجارت بخشی؛ روزنامه رسمی ۱ اکتبر ۲۰۲۶ (تمدید پرداخت امن)؛ آمار دارندگان پروانه: بلومبرگ اچتی، ۱۹ دسامبر ۲۰۲۵، به نقل از وزارت تجارت. این صفحه مشاوره حقوقی نیست.
بیشتر از «انتخاب مشاور و بازدید»
همه مقالههای این دسته ←
انتقال پول و بانک سپردهگذاری در بانکهای ترکیه؛ فرمول محاسبه سود بانکی، مالیات و نرخها
۱۲ دقیقه مطالعه
مدیریت و نگهداری آیدات در ترکیه؛ سهم هر واحد، قانون تازه و بدهی مالک قبلی
۱۰ دقیقه مطالعه
اشتباهات و کلاهبرداری کلاهبرداری در خرید ملک در ترکیه؛ شش دام رایج و راه استعلام رسمی هر کدام
۱۱ دقیقه مطالعه

