لپ کلام
آیدات در ترکیه همان شارژ ماهانه ساختمان یا مجتمع است: سهم هر مالک از هزینههای مشترک مثل نگهبان، نظافت، آسانسور، بیمه و تعمیرات. قانون مالکیت آپارتمانی ترکیه (قانون ۶۳۴) میگوید حقوق سرایدار و نگهبان مساوی و بیشتر هزینههای دیگر به نسبت «سهم زمین» (Arsa Payı) تقسیم میشود، مگر اینکه مالکان طور دیگری توافق کرده باشند. دیرکرد پرداخت، ماهانه ۵٪ جریمه دارد. از مه ۲۰۲۶ هم بودجه سالانه باید در مجمع مالکان تصویب شود.
در آگهیهای استانبول کنار قیمت، یک خانه کوچک هست که خیلی از خریداران خارجی از رویش رد میشوند: «Aidat». در دادههای ۲۰۲۵ میانگین این رقم در جزایر استانبول چند صد لیر بوده و در رزیدنسهای لوکس شیشلی دهها هزار لیر در ماه است. این عدد در طول مالکیت تکرار میشود، روی اجارهای که به دستت میرسد اثر میگذارد و اگر فروشنده بدهکار مانده باشد، ممکن است روز خرید گریبانت را بگیرد.
این راهنما آیدات در ترکیه را از چشم خریدار باز میکند: پول برای چه خرج میشود، سهم هر واحد چطور حساب میشود، در محلههای مختلف استانبول در چه حدی است، قانون تازه ۲۰۲۶ چه چیزی را عوض کرده و پیش از امضا کدام کاغذها را باید از مدیریت ساختمان بگیری. منابع در ۲۲ نوامبر ۲۰۲۶ بررسی شدهاند.
آیدات دقیقاً پول چیست؟
در ترکیه هر ساختمانی که سند «مالکیت آپارتمانی» (Kat Mülkiyeti) یا «حق ساخت» (Kat İrtifakı) دارد، بخشهایی مشترک دارد: راهپله، آسانسور، حیاط، پشتبام، استخر و نگهبانی مجتمع. ماده ۲۰ قانون مالکیت آپارتمانی (Kat Mülkiyeti Kanunu، شماره ۶۳۴) هزینه این بخشها را میان مالکان تقسیم میکند و مدیر ساختمان (Yönetici) آن را معمولاً ماهانه جمع میکند. نام عامیانه این پرداخت آیدات است؛ چیزی شبیه شارژ ساختمان در ایران.
قانون دو نوع هزینه را جدا کرده و این تفکیک، اختلاف دو آپارتمان در یک ساختمان را توضیح میدهد:
| نوع هزینه | نمونهها | روش تقسیم (ماده ۲۰) |
|---|---|---|
| نیروی انسانی | سرایدار (Kapıcı)، مسئول موتورخانه، باغبان، نگهبان | مساوی بین همه واحدها |
| نگهداری و بیمه | بیمه ساختمان، تعمیر و نگهداری بخشهای مشترک، مقاومسازی | به نسبت سهم زمین (Arsa Payı) |
| اداره و تأسیسات | دستمزد مدیر یا شرکت مدیریت، کار تأسیسات مشترک | به نسبت سهم زمین |
| توافق دیگر | آنچه در آییننامه مدیریت (Yönetim Planı) آمده | بر قاعده بالا مقدم است |
یک جمله از همین ماده برای سرمایهگذار مهم است: مالک نمیتواند با این ادعا که از استخر یا باشگاه استفاده نمیکند، یا واحدش خالی است، از سهمش فرار کند. پس اگر واحدی را برای فروش بعدی یا سفرهای گاهبهگاه میخری، شارژ ماههای خالی را هم در حساب بیاور.

سهم زمین را از کجا ببینی؟ این عدد روی تاپو در خانه «Arsa Payı» نوشته شده است. در راهنمای خواندن تاپو و انواع سند جای دقیق آن را روی برگه نشان دادهایم.

حساب آیدات یک واحد دوخوابه و چهارخوابه در یک مجتمع
فرض کن مجتمعی ۴۰ واحدی در کاهیتانه بودجه ماهانهای دارد که ۱۶۰٬۰۰۰ لیر (حدود ۳٬۱۶۰ دلار) آن حقوق سرایدار و نگهبان و باغبان است و ۲۴۰٬۰۰۰ لیر (حدود ۴٬۷۴۰ دلار) دیگر صرف بیمه، تعمیرات، آسانسور و شرکت مدیریت میشود. جمع سهمهای زمین در تاپوها ۴٬۰۰۰ واحد است. یک آپارتمان ۲+۱ سهم ۸۰ از ۴٬۰۰۰ دارد و یک ۴+۱ سهم ۱۴۰ از ۴٬۰۰۰.
| قلم | آپارتمان ۲+۱ (سهم ۸۰) | آپارتمان ۴+۱ (سهم ۱۴۰) |
|---|---|---|
| نیروی انسانی، مساوی (۱۶۰ هزار ÷ ۴۰) | ۴٬۰۰۰ لیر (حدود ۷۹ دلار) | ۴٬۰۰۰ لیر (حدود ۷۹ دلار) |
| بقیه، به نسبت سهم زمین (۲۴۰ هزار) | ۴٬۸۰۰ لیر (حدود ۹۵ دلار) | ۸٬۴۰۰ لیر (حدود ۱۶۶ دلار) |
| آیدات ماهانه | ۸٬۸۰۰ لیر (حدود ۱۷۴ دلار) | ۱۲٬۴۰۰ لیر (حدود ۲۴۵ دلار) |
واحد بزرگتر تقریباً دو برابر زمین دارد، اما سهمش فقط حدود ۴۰٪ بیشتر است، چون بخش نیروی انسانی برای همه یکی است. نتیجه عملی: در مجتمعهایی که نگهبانی و سرایدار سهم بزرگی از بودجه دارند، واحدهای کوچک نسبت به متراژشان شارژ سنگینتری میپردازند. اگر قصد اجاره دادن واحد کوچک را داری، این را جدی بگیر.

آیدات در محلههای استانبول چقدر است؟
آمار رسمی دولتی برای شارژ ساختمانها منتشر نمیشود. دو داده تازه که رسانههای ترکیه منتشر کردهاند، تصویر خوبی میدهند، به شرط اینکه بدانی هر کدام چه چیزی را میسنجد:
| ناحیه یا نوع ملک | آیدات ماهانه | چه چیزی را نشان میدهد |
|---|---|---|
| بشیکتاش | ۱۳٬۱۳۴ لیر (حدود ۲۶۰ دلار) میانگین | بالاترین میانگین ناحیهها در داده انجمن مدیران مجتمعها (PTYD)، ۲۰۲۵ |
| سارییر | ۱۱٬۲۱۴ لیر (حدود ۲۲۲ دلار) میانگین | همان داده؛ ناحیهای که ماسلاک هم در آن است |
| شیشلی | ۹٬۰۲۴ لیر (حدود ۱۷۸ دلار) میانگین | همان داده |
| سیلیوری | ۲٬۸۳۲ لیر (حدود ۵۶ دلار) میانگین | پایینترینها در همان داده، بعد از جزایر (Adalar) |
| پروژههای برند در بشیکتاش، ۱۰۰ متر | حدود ۴۵٬۰۰۰ لیر (حدود ۸۸۹ دلار) | برآورد شرکت ارزیابی EVA، فوریه ۲۰۲۶ |
| رزیدنسهای لوکس شیشلی، ۱۰۰ متر | بیشتر بالای ۵۰٬۰۰۰ لیر (حدود ۹۸۸ دلار) | همان برآورد |
| رزیدنسهای خیابان بغداد کادیکوی | ۱۵٬۰۰۰ لیر (حدود ۲۹۶ دلار) تا ۲۰٬۰۰۰ لیر (حدود ۳۹۵ دلار) | همان برآورد |
داده PTYD را روزنامه هابرترک در ۱۱ دسامبر ۲۰۲۵ منتشر کرد و به گفته خود انجمن بیش از ۲۱ هزار مجتمع و ۱٫۵ میلیون واحد را در بر میگیرد. برآورد EVA را سیانبیسی-ای در ۱۰ فوریه ۲۰۲۶ گزارش داد. هیچکدام قیمت یک واحد مشخص نیست. با تورم ترکیه، رقمهای ۲۰۲۵ امروز احتمالاً بالاتر رفتهاند. برای هر واحدی که جدی بررسی میکنی، رقم را از مدیریت همان ساختمان کتبی بگیر.

قانون ۷۵۷۹: آیدات در ترکیه دیگر با یک اطلاعیه بالا نمیرود
تا بهار ۲۰۲۶ بودجه سالانه ساختمان (İşletme Projesi) را مدیر مینوشت و برای مالکان میفرستاد؛ اگر کسی ظرف ۷ روز اعتراض نمیکرد، قطعی میشد. قانون ۷۵۷۹ که در روزنامه رسمی ۲۲ مه ۲۰۲۶ منتشر شد، ماده ۳۷ قانون مالکیت آپارتمانی را عوض کرد:
- بودجه سالانه باید در مجمع عمومی مالکان تصویب شود.
- اگر بودجه مصوبی نباشد، مدیر بیدرنگ بودجه موقت مینویسد و مجمع باید حداکثر ظرف سه ماه دربارهاش تصمیم بگیرد.
- افزایش در بودجه موقت نباید از «نرخ ارزیابی مجدد» (Yeniden Değerleme Oranı) که هر سال اعلام میشود بیشتر باشد.
- تغییر آییننامه مدیریت در مجتمعهای بزرگ (Toplu Yapı) حالا با دو سوم مالکان ممکن است، نه چهار پنجم.
برای خریدار یعنی دو چیز. اول، بپرس آخرین بودجه کی و در کدام مجمع تصویب شده است. اگر جواب «مدیر خودش اعلام کرد» باشد، رقم فعلی ممکن است موقت باشد. دوم، اگر مجمع افزایش بزرگ یا هزینه فوقالعادهای را تصویب کرده که هنوز سررسید نشده، پیش از خرید از آن خبردار شو. مجمع مالکان دستکم سالی یک بار تشکیل میشود (ماده ۲۹)، پس صورتجلسه آخرین مجمع باید در دسترس باشد.

بدهی آیدات مالک قبلی به خریدار میرسد؟
اصل ساده است و یک استثنای مهم دارد. ماده ۲۲ قانون ۶۳۴ بدهی آیدات را بدهی مالکی میداند که در آن دوره مالک بوده است. رویه دیوان عالی ترکیه (Yargıtay) که در منابع حقوقی ترکیه نقل شده، مالک تازه را فقط از تاریخ خرید مسئول میداند و بدهیهای پیش از آن با فروشنده است.
استثنا اینجاست: همان ماده ۲۲ به مالکان دیگر اجازه میدهد برای طلب آیدات، روی واحد بدهکار «رهن قانونی» (Kanuni İpotek) ثبت کنند. اگر این رهن پیش از خرید در تاپو ثبت شده باشد، روی ملک میماند و با فروش پاک نمیشود. بدهی ثبتنشده هم میتواند به دعوا و تأخیر در تحویل بکشد، بهخصوص وقتی هزینه فوقالعادهای تصویب شده ولی هنوز قسطش نرسیده است.
این را هم بدان که آییننامه مدیریت ساختمان طبق ماده ۲۸ برای همه مالکان و جانشینان آنها لازمالاجراست. یعنی با خرید واحد، قواعد همان ساختمان، از سهمبندی هزینهها تا ممنوعیتها، به تو هم میرسد. اگر قصد اجاره کوتاهمدت داری، این آییننامه را پیش از هر چیز بخوان.

پیش از امضا، این پنج کاغذ را از مدیریت بگیر
- نامه «بدهی ندارد» (Borcu Yoktur Yazısı) با مهر و امضای مدیر یا شرکت مدیریت، به تاریخ نزدیک به روز تاپو.
- صورتحساب جاری واحد، با هزینههای فوقالعاده مصوب و اقساط آینده.
- بودجه سالانه مصوب (İşletme Projesi) و صورتجلسه مجمعی که آن را تصویب کرده است.
- آییننامه مدیریت (Yönetim Planı)، بهخصوص بندهای تقسیم هزینه و اجاره.
- سوابق تاپو (Takyidat) برای اینکه ببینی رهن قانونی آیدات ثبت شده یا نه. این را مالک از e-Devlet میتواند بگیرد و روز معامله هم دوباره کنترل میشود.
اگر فروشنده یا مشاور برای اینها وقت نمیگذارد، همین را در قرارداد بنویس: «بدهیهای آیدات و هزینههای مصوب تا روز انتقال سند با فروشنده است.» درباره اینکه چنین بندی در کدام قرارداد و با چه اعتباری بیاید، راهنمای بیعانه و قرارداد خرید ملک در ترکیه را ببین. و اگر هنوز مشاوری انتخاب نکردهای، این پنج کاغذ یکی از سؤالهای خوب برای انتخاب مشاور املاک است.

اگر آیدات دیر پرداخت شود
ماده ۲۰ قانون ۶۳۴ برای هر ماه تأخیر، ۵٪ «جریمه دیرکرد» (Gecikme Tazminatı) تعیین کرده است. حساب ساده است: آیدات ۱۰٬۰۰۰ لیر (حدود ۱۹۸ دلار) اگر شش ماه عقب بیفتد، ۳٬۰۰۰ لیر (حدود ۵۹ دلار) جریمه دیرکرد پیدا میکند. یعنی در شش ماه، ۳۰٪ به اصل بدهی اضافه شده است.
مدیر یا هر یک از مالکان میتواند این بدهی را از راه اجرای ثبت (İcra) پیگیری کند. منابع حقوقی ترکیه به رأی هیئت عمومی دیوان عالی در سال ۲۰۱۸ اشاره میکنند که پیگیری بدون حکم دادگاه را برای بدهی آیدات پذیرفته است. برای مالکی که خارج از ترکیه زندگی میکند، خطر واقعی همین است: یک ابلاغیه به نشانی ملک میرسد، کسی آن را نمیبیند و مهلت اعتراض میگذرد. پرداخت خودکار از حساب بانکی ترکیه یا سپردن پیگیری به یک نماینده، این ریسک را کم میکند.

آیدات را مستأجر میدهد یا مالک؟
از نگاه مالکان ساختمان، طرف حساب مالک است. ماده ۲۲ قانون ۶۳۴ مستأجر را هم در کنار مالک مسئول میداند، اما فقط تا سقف اجارهای که خودش باید بپردازد. میان مالک و مستأجر، قرارداد اجاره تعیینکننده است؛ ماده ۳۱۴ قانون تعهدات هزینههای جانبی (Yan Giderler) را بر عهده مستأجر گذاشته و در بازار استانبول آیدات عادی را معمولاً مستأجر میدهد.
| موضوع | معمولاً با | چه چیزی در قرارداد اجاره بنویسی |
|---|---|---|
| آیدات ماهانه عادی | مستأجر | مبلغ فعلی و اینکه افزایش مصوب مجمع هم با مستأجر است |
| هزینه فوقالعاده تعمیر یا نوسازی | مالک | صریح بنویس، چون محل اختلاف رایج است |
| مالیات و بیمه اجباری ملک | مالک | جزو آیدات نیستند |
| بدهی آیدات مستأجر قبلی | خود مالک | رسید ماهانه یا دسترسی به صورتحساب مدیریت |

آیدات و بازده اجاره
بیشتر محاسبههای «بازده اجاره» که در آگهیها میبینی، اجاره سالانه را بر قیمت تقسیم میکنند و شارژ ماهانه را کنار میگذارند. اگر قرار است مستأجر آیدات را بدهد، این محاسبه برای تو درست است، اما سقف اجارهای که بازار قبول میکند پایینتر میآید. مستأجر جمع اجاره و آیدات را میسنجد. سیانبیسی-ای در همان گزارش فوریه ۲۰۲۶، میانگین اجاره یک آپارتمان ۱۰۰ متری در استانبول را به نقل از Endeksa حدود ۳۶٬۳۰۰ لیر (حدود ۷۱۷ دلار) آورده است. کنار رقمهای ۴۵ تا ۵۰ هزار لیری آیدات در رزیدنسهای لوکس بشیکتاش و شیشلی، معلوم است که در این بخش از بازار آیدات خودش به اندازه یک اجاره کامل است.
برای همین، وقتی دو گزینه را برای سرمایهگذاری در ترکیه مقایسه میکنی، «اجاره منهای آیدات» را کنار هم بگذار، نه فقط اجاره را. واحدی که ارزانتر است ولی در مجتمعی با استخر، سونا و نگهبانی ۲۴ ساعته قرار دارد، ممکن است در عمل کمتر از واحد گرانتر در یک ساختمان ساده بازده بدهد. فهرست کامل هزینههای ورود و نگهداری را در راهنمای هزینه خرید ملک در ترکیه آوردهایم.

سؤالهای رایج درباره آیدات در ترکیه
آیدات در ترکیه ماهانه است یا سالانه؟
قانون دوره پرداخت را تعیین نکرده و بودجه سالانه با پیشپرداختهای دورهای جمع میشود. در عمل بیشتر ساختمانها و مجتمعهای استانبول آیدات را ماهانه به حساب بانکی مدیریت میگیرند.
اگر واحد خالی باشد هم باید آیدات داد؟
بله. ماده ۲۰ قانون مالکیت آپارتمانی میگوید مالک با کنار گذاشتن حق استفاده از بخشهای مشترک یا خالی بودن واحد، از پرداخت سهمش معاف نمیشود.
مدیر ساختمان میتواند هر وقت خواست آیدات را بالا ببرد؟
از قانون ۷۵۷۹ (مه ۲۰۲۶) بودجه سالانه باید در مجمع مالکان تصویب شود. بودجه موقتی که مدیر مینویسد باید ظرف سه ماه به مجمع برود و افزایشش از نرخ ارزیابی مجدد بیشتر نباشد.
بدهی آیدات در تاپو دیده میشود؟
فقط اگر مالکان برای آن رهن قانونی ثبت کرده باشند، در سوابق تاپو میآید. بدهی ثبتنشده در تاپو دیده نمیشود و باید آن را با نامه «بدهی ندارد» از مدیریت ساختمان کنترل کرد.
آیدات را از خارج از ترکیه چطور بپردازم؟
بیشتر مدیریتها شماره حساب (IBAN) دارند. سادهترین راه، پرداخت از حساب بانکی خودت در ترکیه با دستور پرداخت منظم است و رسید هر ماه را نگه دار. اگر هنوز حساب نداری، راهنمای افتتاح حساب بانکی در ترکیه را ببین.
رقم آیدات را پیش از بازدید بفرست
اگر چند گزینه در استانبول جلوی رویت است، لینک آگهیها یا نام مجتمعها را همراه بودجه کل و هدفت از خرید (سکونت یا اجاره) در واتساپ برای تیم شاهان بفرست. آیدات اعلامشده را با متراژ و امکانات مجتمع میسنجیم، میگوییم کدام کاغذها را باید از مدیریت هر ساختمان بخواهی و برای گزینههایی که برای اجاره میخری، «اجاره منهای آیدات» را کنار هم میگذاریم.
مقایسه آیدات گزینهها در واتساپ
اینکه شاهان چه کسی است و چطور کار میکند، در صفحه درباره شاهان آمده است.
منابع و تاریخ بررسی (۲۲ نوامبر ۲۰۲۶): قانون مالکیت آپارتمانی ۶۳۴ (Kat Mülkiyeti Kanunu)، مواد ۲۰، ۲۲، ۲۸، ۲۹، ۳۵، ۳۷ و ۷۰؛ قانون ۷۵۷۹، روزنامه رسمی ۲۲ مه ۲۰۲۶، شماره ۳۳۲۶۱ (متن از بازنشر alomaliye خوانده شد)؛ قانون تعهدات ترکیه ۶۰۹۸، ماده ۳۱۴؛ e-Devlet، استعلام اطلاعات تاپو؛ TKGM؛ داده PTYD: هابرترک، ۱۱ دسامبر ۲۰۲۵؛ برآورد EVA و میانگین اجاره Endeksa: سیانبیسی-ای، ۱۰ فوریه ۲۰۲۶؛ رویه دیوان عالی درباره مالک تازه و پیگیری اجرایی: نقلشده در hukukihaber.net و مجله حقوقی TAAD. رقمهای آیدات برآورد عمومیاند، نه قیمت یک واحد. این صفحه مشاوره حقوقی نیست.
بیشتر از «مدیریت و نگهداری»
همه مقالههای این دسته ←
انتقال پول و بانک سپردهگذاری در بانکهای ترکیه؛ فرمول محاسبه سود بانکی، مالیات و نرخها
۱۲ دقیقه مطالعه
انتخاب مشاور و بازدید انتخاب مشاور املاک در ترکیه؛ پروانه، قرارداد و سقف کمیسیون
۱۳ دقیقه مطالعه
اشتباهات و کلاهبرداری کلاهبرداری در خرید ملک در ترکیه؛ شش دام رایج و راه استعلام رسمی هر کدام
۱۱ دقیقه مطالعه

